DeFi (Merkeziyetsiz Finans) Nedir?

Kriptoparaların uçsuz bucaksız dünyasında son dönemlerin konuşulan terimlerinden biri de DeFi. Decentralized Finance, Türkçe karşılığı ile Merkeziyetsiz Finans anlamına gelen DeFi tam olarak nedir, bizlere ne gibi imkanlar sunuyor, gelin inceleyelim!

DeFi, aslında kripto para ve blokzinciri ekosisteminde farklı uygulamaları kapsayan genel bir terimdir. Merkeziyetli finans, CeFi’da karşımıza çıkan aracıları ortadan kaldırarak daha özgür bir finansal ekosistem yaratmak amacı ile ortaya çıkmıştır. DeFi’ın çıkışı, Bitcoin’de de görülen merkezden bağımsız çalışma prensibine dayanır. Yani nasıl Bitcoin bir merkez olmaksızın, birden fazla kişinin şeffaf bir şekilde işlemlere erişip güvende tutmasını sağlayabiliyorsa; DeFi da merkezi bir sistemin denetimine tabii olmadan, blokzinciri teknolojisi ile kullanıcılara finansal varlıklarını yönetebilmeleri için CeFi’ya kıyasla çok daha geniş imkanlar sunabiliyor.

Günlük hayatta dijital ortamda gerçekleştirdiğimiz her para transferi (eft, havale, paypal vs) bir aracı tarafından denetlenir ve bilgiler “gizli” bir şekilde saklanır. Örneğin Starbucks kahvemizi almak için Visa kartımızı kullandık; bu süreçte Visa işlemimize dair bilgileri saklar, yönetir ve hatta bu işlemi aksatabilir, durdurabilir. Yani bu para transferi aslında Kahveyi alan – Kahveyi Satan İşletme – Ödemeyi gerçekleştiren 3. Taraf  arasında gerçekleşmiş olur. Ancak biz kahvemizi Bitcoin ile ödüyor olsaydık bu transfer sadece Kahveyi alan – Kahveyi satan şeklinde olacaktı. Bunu sağlayan sisteme ise Akıllı Kontratlar, orijinal ismi ile Smart Contracts diyoruz. Akıllı kontratların nasıl çalıştığını merak eden Blokzinciri  tutkunları için ilgili makalemiz burda. 

Biz örneğimizi Bitcoin üzerinden vermiş olsak da, DeFi’ın şu anki en büyük oyuncusu, blokzincirine yazılı 2000+ dApp ile Ethereum. DeFi uygulamaları için neden Bitcoin değil de Ethereum kullanılıyor?” sorusunun cevabı da ilgili makalede. 

Şimdi gelelim DeFi ekosisteminin bizlere sunduğu uygulamaların bazılarına. 

Merkeziyetsiz Borsalar (Decentralized Exchanges,DeXs)

Merkezi bir sisteme bağlı olmadan, kullanıcıların kendi aralarında değişim gerçekleştirdiği borsalar. Burda aklımıza gelen ilk isimlerden biri Uniswap elbette. 

Stabil Coinler

Stabil coinler, yani talebe bağlı olmaksızın fiyatı belli bir Fiat para birimine bağlı olan coinler. En bilinen örnekleri Amerikan dolarına sabit: USDT, DAI, USDC, BUSD

Borç Verme Platformları

Bankalar gibi aracıları ortadan kaldırarak kullanıcıların kendi aralarında borç alıp verme işlemlerine olanak sunan Lending platformları. Aklımıza ilk gelen örnek: eski ismi ile LEND, yeni ismi ile AAVE.

Wrapped Coinler

Farklı bir mainnet üzerinde çalışan coinler ile işlem yapmamıza olanak sağlayan, fiyatı ana coine bağlı hareket eden kripto paralar. Örneğin: BTC ile ERC-20 (Ethereum networkü) üzerinde işlem yapmamızı sağlayan WBTC

Bunların yanı sıra Yield Farming, Likidite Madenciliği gibi farklı örnekler de karşımıza çıkıyor. Aynı zamanda dApp’lerin açık kaynak kodlu yazılımlar olması da ekosistemin bu kadar hızlı büyümesinde büyük bir rol oynuyor. 2020 sonu itibarı ile 2000+ dApp barındıran Ethereum’un geliştiricilere desteğini de es geçmemek gerek. 

Ethereum ana ağı üzerindeki uygulamaları kullanan kullanıcıların, yaptıkları her işlem blokzincirine işlendiği ve bir kontratı tetiklediği için ödenen ücrete gas fee deniyor. Gas fee’ler Ethereum’un en küçük birimi olan Gwei üzerinden hesaplanıyor. Ağın yoğunluğuna ve Ethereum’un fiyatına bağlı olarak kullanıcıların ödediği miktar değişkenlik gösteriyor.

Ethereum DeFi geliştiricileri için çok fazla olanak sağlarken, son dönemlerde yükselen gas fee’ler ise kullanıcıların farklı alternatifler aramasına ya da Ethereum ağı üzerindeki DeFi uygulamalarından uzaklaşmasına sebep oluyor. 

DeFi Ne Kadar Güvenilir?

İmkanların bu kadar uçsuz bucaksız olduğu bir ekosistemde işlem yaparken akıllardaki sorulardan biri de DeFi’ın ne kadar güvenilir olduğu. 

Özgürlük temelli çalışan bu ekosistemde kullanıcıların risklerini iyi belirlemeleri ve dahil oldukları projeleri iyi seçmeleri gerekir. Çünkü her ne kadar kimileri için geleceğin finansal modeli DeFi üzeirine kurulu olsa da, yatırımcılarını ciddi zararlara uğratan projelerin de olduğunu unutmayalım. 

Akıllı kontratlar doğru kullanıldığında çok güçlü araçlar olsa da, protokoller oluşturulduğunda geri dönüşü olmaması sebebi ile meydana gelen bug’ların kalıcı olması ile sonuçlanabilir. 

Bu bilgiler ışığında DeFi ile ilgilenenlerin güncel gelişmeleri sürekli takip etmesini öneririz. DeFi günümüzde her ne kadar popüler bir konumda olsa da bu sektörün geleneksel piyasalara oranla çok daha toy olduğunu unutmamak gerek. 

Write A Comment