Otomatik Piyasa Yapıcı (AMM) Nedir?

Herkes tarafından borsada bir piyasa yapıcı olabilme şansına sahip olması, kulağa ister istemez hoş gelir. Bu nedenle de, 1990’lü yıllardan bu yana kullanılan AMM sistemi de, günümüzde kripto dünyasında önemli bir kavram olarak karşımıza çıkar. Otomatik Piyasa Yapıcı (AMM) ile ilgili merak edilenlere yanıt bulmak istiyorsanız, hep beraber yazımızı inceleyelim.

AMM Sistemleri, genel bağlamda 1990’lı yılların başından bu yana kullanılan bir sistemdir. Elbette ki ilk çıktığı dönemlerde piyasanın likiditesini artırmak amacıyla, sipariş defterleri olarak kullanılan bu sistem, günümüzde çok daha etkili bir hal aldı. İki varlığın arasında, fiyat sunmak adına hazır bekleyen bir robot olarak düşünülebilecek otomatik piyasa yapıcı, zaman zaman basit, zaman zaman ise daha karışık formüller ile kullanılabiliyor.

Bir anlamı ile güvene dayalı olmayan alım satımın önünü açan AMM, diğer bir taraftan da likidite havuzuna kullanıcılar tarafından likidite sunma imkanı veriyor. Böylelikle de, likidite merkezi konumuna yerleşmenin önü açılıyor. Peki tüm bu senaryolar neyi işaret ediyor? Tabii ki de, her yatırımcının borsada piyasa yapıcı olması ve işlem ücretlerinden likidite sağlamasından dolayı kazanç elde etmesini…

Günümüzde geleneksel sisteme dayalı borsalarda yer alan emir defterinin yerine, merkeziyetsiz bir borsayı temsil eden otomatik piyasa yapıcı, varlıkları fiyatlandırmak adına matematiksel bir formül kullanan DeFi türü olarak da tanımlanabilir.

Geleneksel piyasa yapıcılığı ile de bazı farklar barındıran otomatik piyasa yapıcı, alış satış fiyat farkı ve fiyat alım miktarını doğrudan etkiler. Bu kapsamda geleneksel piyasa yapıcılığında daha geniş kaynaklar ve daha karışık stratejiler barındıran şirketler başroldedir. Fakat otomatik piyasa yapıcılar, merkeziyetsiz bir biçimde blockchain üzerinde tüm yatırımcılar tarafından piyasa oluşturmaya imkan tanır.

Aynı zamanda AMM’yi bir diğer anlamı ile “eş ve kontrat” arası bir sistem olarak düşünmek de mümkündür. Geleneksel kapsamda karşı tarafa herhangi bir şekilde ihtiyaç duyulmaz. Çünkü işlemlerin tamamı, kullanıcılar ve kontratlar arasında tamamlanır. AMM’de emir defteri bulunmadığından dolayı, emir türü de yer almaz. Bu nedenle alım veya satım yapılmak istenilen herhangi bir varlığın fiyatı formüller çerçevesinde belirlenir.

Elbette ki tüm bu işlemleri yapabilmek adına likidite havuzu da önemli bir yer tutuyor. Likidite sağlayıcılar, likidite havuzlarına fon ekleyen görevi görürler. Alım satın yapanların karşı işlem yapması adına kullanabildiği bir fon olarak gösterilebilecek olan likidite havuzunda likidite sağlayıcılar, protokole likidite sunmalarının karşılığı olarak gerçekleştirilen işlemlerden belirli miktarlarda pay alırlar. Bu nedenle de her yatırımcının likidite havuzuna fon eklemesinin önü açılır. İşlemler sonucunda alınacak paylar da, protokoller tarafından belirlenir.

DeFİ ekosisteminin yapı taşlarından biri olarak görülen otomatik piyasa yapıcılar, tüm bu tanımlamalar ve detaylar çerçevesinde herkesin piyasa yaratmasına olanak sağlar. AMM’ler ile beraber kripto dünyasına getirilen inovasyon, oldukça önemli gelişmeler olarak bilinir. Günümüzde Curve, Uniswap ve PancakeSwap gibi bilinen ve kullanılan AMM’lerin tasarımları beğeni toplasa da, özelliklerinin yeni yeni gelişen bir detay olmasından dolayı oldukça kısıtlıdır. Dolayısıyla ilerleyen yıllarda çok daha inovatif yapılara sahip AMM tasarımlarının ortaya çıkması beklenmektedir.

Write A Comment